![\"\"](\"http:\/\/site.zile.bel.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/45281278-300x200.jpg\")
<\/a><\/p>\n| Genel Bilgi<\/span><\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n ANADOLU\u2019DAK\u0130 \u0130LK \u00dc\u00c7 RESSAMDAN B\u0130R\u0130S\u0130\u2026<\/strong><\/p>\n Bir Anadolu halk ressam\u0131<\/strong><\/p>\n Z\u0130LEL\u0130 NAKKA\u015e EM\u0130N<\/strong><\/p>\n \u00a0VE KALEMKAR\u0130 S\u00dcSLEMELER\u0130<\/strong><\/p>\n D\u00f6neminde yapt\u0131\u011f\u0131 eserlerin alt\u0131na imza atan iki sanat\u00e7\u0131dan birisidir Zileli Emin\u2026<\/strong><\/p>\n B\u00f6yle bir ustan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, y\u0131llarca bir soka\u011f\u0131n isminde ya\u015fayarak, sonradan ne i\u00e7in konuldu\u011fu unutulan me\u00e7hul isimlerden biri olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015f.<\/strong><\/p>\n Zile Tekke K\u00f6y\u00fc\u2019nde (Bu k\u00f6ye \u015eeyh Nusrettin K\u00f6y\u00fc, Sarin K\u00f6y\u00fc ve K\u0131rklar K\u00f6y\u00fc\u2019 de denilmektedir. ) bulunan resimler 1858 y\u0131l\u0131na aittir ve Zileli Emin\u2019in bilinen en eski resimleri olarak da de\u011ferlidir.<\/strong><\/p>\n Zileli Nakka\u015f Emin\u2019in Merzifon’da Karamustafa Pa\u015fa Camii \u015fad\u0131rvan\u0131na resmetti\u011fi tasviri. ile Beyaz\u0131d-i Bestami T\u00fcrbesi, Amasya Sultan Beyaz\u0131d Camii ve k\u00fclliyesi, Zile Elba\u015fo\u011flu Camii, Zile \u015eeyh Nusreddin T\u00fcrbesi gibi bir \u00e7ok cami, medrese ve t\u00fcrbelerde eserleri bulunuyor.<\/strong><\/p>\n Yaz\u0131: Do\u00e7. Dr. Kemal T\u00fcrker (Merhum)<\/strong><\/p>\n \u00c7ok ilgin\u00e7tir. Zile\u2019 de bir mahallenin ismi de \u201cNakka\u015f Mahallesi\u201ddir. \u00c7ok \u00f6nceden beri bu ismin nereden geldi\u011fini, ne sebeple mahalleye \u201cNakka\u015f\u201d isminin verildi\u011fini zaman zaman d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle bu mahalle, bu usta sanatk\u00e2r\u0131n oturdu\u011fu yer olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir ustan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, y\u0131llarca bir soka\u011f\u0131n isminde ya\u015fayarak, sonradan ne i\u00e7in konuldu\u011fu unutulan me\u00e7hul isimlerden biri olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar geldi\u011fini zannediyorum.<\/p>\n Zileli Nakka\u015f Emin hakk\u0131nda ilk defa ara\u015ft\u0131rma yaparak, onun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili kitap yay\u0131nlayan Prof. Dr. R\u00fc\u00e7han Ar\u0131k olmu\u015ftur. Daha sonra Tokat evleriyle ilgili ara\u015ft\u0131rma yapan ve Tokat\u2019ta 1986 y\u0131l\u0131ndaki bir bilgi \u015f\u00f6leninde (sempozyumda) Tokat evleri ve \u015eeyh Nusrettin T\u00fcrbesi\u2019yle ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 hakk\u0131nda bildiri sunan G.\u00dc. M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi Halit \u00c7al\u2019 da Zileli Emin\u2019den s\u00f6z etmi\u015f fakat onun kimli\u011fi hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.<\/p>\n Zileli Emin, 19 y.y.\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f, sanat\u0131n\u0131 \u00e7evre illere ta\u015f\u0131m\u0131\u015f nakka\u015ft\u0131r; halk ressam\u0131d\u0131r. Anadolu\u2019da yap\u0131lan bir\u00e7ok duvar resminin sanat\u00e7\u0131s\u0131 eserinin alt\u0131na imza atmad\u0131\u011f\u0131 halde, eserinin alt\u0131na imza koyan iki sanat\u00e7\u0131dan biridir.<\/p>\n Zile Musa Fakih T\u00fcrbesindeki ve Zile\u2019nin Tekke k\u00f6y\u00fcndeki \u015eeyh Nusrettin t\u00fcrbesinin do\u011fu duvar\u0131nda imzas\u0131 vard\u0131r. Buradaki resimleri 1858 \u2018de yapm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Amasya ve\u00a0 Merzifon\u2019da bir\u00e7ok caminin duvar resimlerinde Zileli Emin\u2019in imzas\u0131\u00a0 vard\u0131r.<\/p>\n \u0130mzas\u0131n\u0131 bazen \u201cArapzade Emin\u201d diye att\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00a0\u201cArapzade\u201d s\u00f6z\u00fc sanat\u00e7\u0131n\u0131n acaba Zile\u2019deki Arapo\u011fullar\u0131\u201d s\u00fclalesi ile bir ilgisi var m\u0131 sorusunu ak\u0131llara getiriyor. Fakat bu konuda iyi bir ara\u015ft\u0131rma yapmadan bir \u015fey s\u00f6ylemenin do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Zira bu isimde s\u00fclale say\u0131s\u0131 tek olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu s\u00fclalelerle de ilgisi olmayabilir.<\/p>\n Kalem i\u015fi tekni\u011fiyle yap\u0131lan duvar resimlerinin 18 y.y.\u2019dan itibaren sivil mimarl\u0131k eserlerinde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Teknik farkl\u0131l\u0131klara ra\u011fmen, bize freskleri hat\u0131rlat\u0131r. Kalem i\u015fi duvar resimleri Anadolu halk ressamlar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleridir. Minyat\u00fcrlerin etkisini ta\u015f\u0131mas\u0131na ra\u011fmen, de\u011fi\u015fik kompozisyonlar\u0131yla bat\u0131l\u0131la\u015fma d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, Anadolu halk\u0131n\u0131n tasvir sanat\u0131na y\u00f6neli\u015fidir. Duvar resimlerimizi bat\u0131l\u0131 anlamda bir tablo, bir resim olarak de\u011ferlendirmek do\u011fru olmaz. I\u015f\u0131k- g\u00f6lge, a\u00e7\u0131k-koyu de\u011ferleri g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu resimler kendi plastik de\u011ferleri i\u00e7inde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Anadolu insan\u0131n\u0131n, bulundu\u011fu mek\u00e2n\u0131 s\u00fcslemedeki zevkinin inceli\u011fini yans\u0131tmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n Duvar resimlerinin \u00f6zellikleri ile ilgili bir tahlil yapacak olursak, bu resimler \u00f6ncelikle minyat\u00fcr tekni\u011finin izlerini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Genel bir \u015femala\u015ft\u0131rma e\u011filimi vard\u0131r. Da\u011flar, a\u011fa\u00e7lar, \u00e7i\u00e7ekler gibi do\u011fa \u00f6\u011feleri en ince ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na kadar i\u015flenmekle birlikte stilize edilmi\u015ftir. Minyat\u00fcrdeki gibi resimlerin \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmleri farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcl\u00fcrcesine \u00e7izilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin; \u015eeyh Nusrettin T\u00fcrbesinin duvarlar\u0131ndaki resimler her iki y\u00f6nden sa\u011f ve sol bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6r\u00fcl\u00fcyormu\u015f gibi \u00e7izilmi\u015ftir. Ressam i\u00e7in \u00f6nemli olan kompozisyon b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde ayr\u0131 ayr\u0131 her \u00f6\u011feyi en iyi bi\u00e7imde verebilmektir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda kanaatimce minyat\u00fcrden farkl\u0131 olarak daha iyi bir bi\u00e7imde perspektife yer verilmi\u015f, derinlik verme konusunda daha ba\u015far\u0131l\u0131 olunmu\u015ftur.<\/p>\n Her \u015feyden \u00f6nce yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar tezyinatt\u0131r. Sanat\u00e7\u0131s\u0131na daha ziyade nakka\u015f (kalemk\u00e2r) denilmesinin nedeni de budur. Sanat\u00e7\u0131y\u0131 bir tablo ressam\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Kalem i\u015fi \u00e7al\u0131\u015fmalar, oda kap\u0131lar\u0131nda y\u00fckl\u00fck ve dolap kapaklar\u0131nda veya s\u0131va \u00fczerindedir. Tokat\u2019ta yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 evde bulunan kalemk\u00e2ri s\u00fcslemelerde; manzara, cami, \u015fehir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri, \u0130stanbul manzaralar\u0131 yelkenliler, vazo i\u00e7inde \u00e7i\u00e7ekler, k\u00e2se i\u00e7inde meyve tasvirlerine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n Alt\u0131nda imzas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde, Zileli Emin\u2019in kompozisyon \u00f6zelli\u011fi ve \u00fcslubunu yans\u0131tan Tokat\u2019taki eserler aras\u0131nda Ya\u011fc\u0131o\u011flu Kona\u011f\u0131, Latifo\u011flu Kona\u011f\u0131 ve Mad\u0131maklar \u2019\u0131n evi say\u0131labilir.<\/p>\n Latifo\u011flu Kona\u011f\u0131ndaki kalemi\u015fi s\u00fcslemeler; i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli meyveler bulunan k\u00e2seler, \u00e7i\u00e7ek buketleri ve s\u0131va \u00fczerinde birbirine biti\u015fik \u00fc\u00e7 panoda s\u0131ras\u0131yla; kayal\u0131klar \u00fczerinde bir \u015fehir manzaras\u0131, bo\u011fazda bir yelkenli ile bir cami resmidir<\/p>\n Ocaktaki kalem i\u015fleri; Oca\u011f\u0131n etraf\u0131ndaki stilize \u00e7i\u00e7ek motiflerinden olu\u015fan kompozisyon son derece dekoratif ve ilgi \u00e7ekicidir. Yan yana dizilen e\u015fkenar d\u00f6rtgen motiflerden olu\u015fan kompozisyonlar adeta \u00e7ini s\u00fcslemeleri hat\u0131rlat\u0131r.<\/p>\n Mad\u0131maklar\u0131n Evindeki Kalem \u0130\u015fi S\u00fcslemeler:<\/strong><\/p>\n -Dolaplarla tavan aras\u0131ndaki s\u0131val\u0131 y\u00fczey de s\u0131ras\u0131yla Topkap\u0131 Saray\u0131, Sultan Ahmet Camii, Bo\u011faz\u2019da yelkenlileri g\u00f6steren \u0130stanbul tasvirleri,<\/p>\n -Tavan\u0131 \u00e7evreleyen s\u0131va \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli motifler, k\u00e2se i\u00e7inde meyve tasvirleri, \u00e7i\u00e7ek buketleri<\/p>\n –\u00a0\u00a0 Bu evdeki ah\u015fap dolap kapaklar\u0131 \u00fczerindeki tezyinat ger\u00e7ekten g\u00f6z al\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imdedir. Vazoda \u00e7i\u00e7ek demetleri, \u00e7e\u015fitli meyvelerden ba\u015fka de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerdeki bitkisel motifler son derece s\u00fcsl\u00fc bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sa\u011flar. Ah\u015fap \u00fczerindeki kalem i\u015flerinde motif zenginli\u011fi son derece ilgin\u00e7tir.<\/p>\n Ya\u011fc\u0131o\u011flu Kona\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n Bu konakta da s\u0131va \u00fczerine camii ve manzara tasvirlerinden olu\u015fan panolar vard\u0131r. K\u00e2se i\u00e7inde yer alan de\u011fi\u015fik meyve tasvirleri, daha canl\u0131 renklerle tasvir edilmi\u015ftir. Tavan ve kemer s\u00fcslemelerinde ah\u015fap s\u00fcsleme kalemi\u015fi s\u00fcsleme yan yana bazen i\u00e7 i\u00e7e kullan\u0131larak, \u00e7ok daha zengin, daha dekoratif bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Kalemkari s\u00fcsleme, evlerin tavan ve duvarlar\u0131na boya ile yap\u0131lan kabartma taklidi s\u00fcsleme i\u015fleridir. Mimarl\u0131kta duvar, tonoz, kubbe gibi d\u00fcz ya da e\u011fri yap\u0131 d\u00fczeylerinde kurumu\u015f s\u0131van\u0131n \u00fcst\u00fcne f\u0131r\u00e7ayla yap\u0131lan renkli bezemedir. Sel\u00e7uklular ve beylikler d\u00f6neminden \u00f6rnekleri oldu\u011fu gibi, Osmanl\u0131lar d\u00f6neminde de \u00e7ininin yan\u0131nda en \u00f6nemli duvar bezeme y\u00f6ntemi olarak uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 sanat\u0131nda geni\u015f anlamda minyat\u00fcr gibi fig\u00fcratif; duvar, tavan ya da kitap bezemesi gibi fig\u00fcrs\u00fcz her t\u00fcrl\u00fc resim (kalem i\u015fi nak\u0131\u015f) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131 yapanlara ise nakka\u015f denirdi.<\/p>\n Zileli Emin, \u015eeyhzade Abdurrahman Efendi ve Ali Miralaygil \u015fimdiye dek Anadolu\u2019nun bilinen \u00fc\u00e7 halk ressam\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>\n Bu beyler, sanat\u0131na h\u00e2kim \u201cnakka\u015f\u201d s\u0131fat\u0131na sahip cevherlerdir. Kim bilir daha ad\u0131 san\u0131 bilinmeyen ka\u00e7 duvar sanat\u00e7\u0131s\u0131 vard\u0131r?<\/p>\n KAYNAK:<\/strong><\/p>\n |